Polska Platforma Biotechnologii - PPB

Tegoroczna BioConvention – prawdopodobnie największe na świecie zgromadzenie przemysłu biotechnologicznego, odbyło się w Atlancie, w dniach od 18 do 22 maja. W konferencji wzięło udział ponad 14 tysięcy uczestników. Reprezentowane było całe spektrum badań z zakresu biotechnologii. Można jednak pokusić się o stwierdzenie, iż znaczna liczba uczestników (firm oraz przedstawicieli jednostek akademickich ) reprezentowała szeroko rozumianą medycyną regeneracyjną. W szczególności dało się zauważyć znaczną liczbę firm prowadzących badania nad tzw. induwkalnymi pluripotencjalnymi komórkami macierzystymi. Zwracało uwagę stoisko Kanady, gdzie jednym z rzucających się w oczy „banerów” było zdjęcie dr Andrasa Nagy, którego zespół kilka tygodni temu opublikował w Nature pracę opisującą nową metode uzyskiwania iPS, be z koniecznieczności dokonywania transdukcji wirusowej.
Tak znaczny udział medycyny regeneracyjnej wskazuje na kierunki rozwoju biotechnologii w najbliższej przyszłości. Oprócz stałej prezentacji firm,  zgromadzonej na dużym obszarze ponad 176 stóp kwadratowych oraz indywidualnych spotkań, w trakcie konwencji odbyło się ponad 170 sesji. Przedstawiciele firm (190) uczestniczyli w łącznie ponad 14 tysiącach 30 minutowych spotkaniach.
Te dane statystyczne, zaczerpnięte ze strony BioConvention pokazują jak bogate było spotkanie. Nie sposób więc przedstawić pełnego omówienia tych wydarzeń.  Niniejszy krótki raport dotyczy także oceny prezentacji polskiej oferty i recepcji tej oferty przez innych uczestników

Udział Polski w BioConvention
Udział Polski w BioConvention był koordynowany przez Jagiellońskie Centrum Innowacji i współfinansowany przez PARP. Stoisko Polski wyróżniało się dobrze spośród licznych znajdujących się w sąsiedztwie. W trakcie konwencji stoisko odwiedziło kilkaset osób, które otrzymały liczne materiały promocyjne. Przedstawiono w nich szczególności możliwości, jakie stwarza otwarcie pierwszego z trzech budynków parku biotechnologicznego na terenie III Kampusu UJ w Krakowie, nadzorowanego przez JCI. Ponadto odwiedzający stoisko mogli zapoznać się z ofertą biotechnologiczną innych miast. Wrocław był reprezentowany przez przedstawicieli EIT+ wraz z prezesem, prof. Mirosławem Millerem,  oraz osoby z kancelarii prawniczej Witek & Witek, zajmujące się pomocą prawną w zakresie patentowania wynalazków, m.in, z biotechnologii. W targach uczestniczył dr Tadeusz Pietrucha, założyciel i redaktor portalu www.biotechnologia.com.pl .
Obecni byli przedstawiciele polskiej ambasady.

We środę. 20 maja, na stoisku zaprezentowano potencjał JCI oraz Polskiej Platformy Biotechnologii. O JCI mówił prezes zarządu, Pan Paweł Błachno. Przedstawił on możliwości, jakie w tej chwili stwarza oddany do użytku budynek JCI, w którym łatwo mogą powstać rozmaite laboratoria, ze względu na wcześnie zaplanowany modułowy charakter laboratoriów.
Prof. Józef Dulak, koordynator Polskiej Platformy Biotechnologii omówił potencjał członków Platformy na przykładzie programu badawczego i oferty Zakładu Biotechnologii Medycznej Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ.


Omówienie prezentacji polskich zespołów badawczych
W ostatnim dniu konwencji, w czwartek 21 maja odbyła się sesja zatytułowana:  Drug Development and Gene Therapy at Krakow's Jagiellonian University: Unique Expertise and Novel Approach
W trakcie tej sesji zaprezentowano potencjał badawczy trzech ośrodków z Krakowa – dwóch akademickich oraz jednej firmy biotechnologicznej. Sesję prowadził prof. Stefan Chłopicki z Collegium Medicum UJ, który rozpoczął ją także krótkim wykładem na temat planów Jagiellońskiego Centrum Rozwoju Leków (JCET – ang. Jagiellonian Center of Experimental Therapeutics). W prezentacji tej uwaga prelegenta skoncentrowała się na pokazaniu potencjału ośrodka skupiającego wiele grup zaangażowanych w badania nad funkcją i dysfunkcją śródbłonka.
Śródbłonek  wyścielający naczynia krwionośne i tworzący kapilary jest naturalnym celem dla wielu leków, także tych o działaniu pozornie nie związanym z układem krążenia. Potencjał badawczy, jaki zostanie stworzony dzięki powstaniu JCET powinien przełożyć się na opracowanie nowych narzędzi badawczych, które będą mogły być wykorzystane w przyszłości w badaniach śródbłonka i będą stanowić ofertę dla przemysłu biotechnologicznego i farmaceutycznego zainteresowanego opracowaniem nowych leków.
Drugą prezentację przedstawił prof. Józef Dulak, kierownik Zakładu Biotechnologii Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii. Referat dotyczył możliwości badawczych z zakresu terapii genowej i komórkowej. Potencjał zakładu Biotechnologii Medycznej opiera się m.in. na umiejętności produkcji kilku rodzajów wektorów wirusowych. Jako dowód skuteczności obranej strategii prof., Dulak zaprezentował wyniki najnowszych badań zespołu, dotyczących możliwości stymulacji procesów gojenia ran przy wykorzystaniu genów anty-oksydacyjnych. Zespół wykazał, iż oksygeneza hemowa-1, enzym o właściwościach przeciwzapalnych i angiogennych jest zaangażowana w procesach gojenia ran. Zwiększenie ekspresji HO-1 poprzez transfer genu przyspieszało gojenie ran u myszy cukrzycowych. Wyniki te mogą wskazywać na znaczenie tego szlaku u pacjentów z cukrzycą i otwierają możliwości nowych działań terapeutycznych.
W trzeciej prezentacji p. Paweł Przewięźlikowski, CEO firmy Selvita omówił wyniki najnowszych badań zespołu badawczego firmy, wskazujące na potencjał przeciwnowotworowy kilku związków chemicznych.
Dyskusja wywiązała się zarówno po prezentacji w dniu 20 maja na stoisku Polski jak i po sesji Drug Development and Gene Therapy at Krakow's Jagiellonian University w dniu 21 maja. Osoby odwiedzające stoisko i uczestniczące w sesji zwracały uwagę na wysoki poziom badań naukowych dotyczących biotechnologii medycznej. W rozmowach bezpośrednich zwracano uwagę, iż właśnie wysoki poziom badań naukowych jest tym, co może wywołać zainteresowanie potencjalnych partnerów z przemysłu, a niekoniecznie ich aplikacyjny charakter. Ten jest pochodną dobrej nauki. Dlatego nie można oczekiwać, iż uda się przełamać bariery związane ze słabą komercjalizacją wyników badań w Polsce bez podniesienia ich poziomu.


Uwagi na temat przyszłości biotechnologii
Na podstawie kilkudniowych obserwacji trudno wyrobić jednoznaczne zdanie o przyszłości biotechnologii i głównych nurtach w przemyśle biotechnologicznym. Można jednak zaryzykować stwierdzenie, że dziedziną biotechnologii, która będzie najintensywniej rozwijać się w najbliższych latach będzie medycyna regeneracyjna. Świadczy o tym znaczny udział w konferencji firm zajmujących się badaniami nad komórkami macierzystymi, w tym tzw. indukowalnymi, pluripotencjalnymi komórkami (iPS). Niewątpliwie do znacznego zwiększenia zainteresowania tą dziedziną przyczyniły się ostatnie zmiany polityczne w USA. Jak wiadomo, na skutek decyzji prezydenta Gerga W. Busha badacze amerykańscy nie mogli używać funduszy federalnych do badań ludzkich zarodkowych komórek macierzystych, jeśli komórki te nie zostały one uzyskane przed 21 sierpnia 2001, datą w której został o wydane rozporządzenie prezydenckie. Obecnie istnieje szansa, że fundusze z grantów z NIH będą także przeznaczone na badania nowych zarodkowych komórek macierzystych.
Pojawia się pytanie, czy trendy rozwoju biotechnologii zaprezentowane podczas Bioconvention będą mogły być przeniesione do Polski? Istnieje obawa, że takie możliwości będą w pewnym stopniu ograniczone, ze względu na brak atmosfery sprzyjającej badaniu ludzkich zarodkowych komórek macierzystych. Brak ustawy bioetycznej i przygotowania do stworzenia takiej, która w znacznym stopniu będzie ograniczała zarówno możliwości terapeutyczne związane z zapłodnieniem in vitro jak i badania zarodkowych komórek macierzystych to jeden z wielu problemów, które z pewnością odcisną swoje piętno na przyszłości biotechnologii w Polsce.
Szansą dla polskich badaczy są badania nad tzw. dorosłymi komórkami macierzystymi izolowanymi np. ze szpiku kostnego, aczkolwiek ich potencjał regeneracyjny jest ograniczony. Niemniej można oczekiwać, że udana realizacja takich badań, które być może będą mogły być finansowane z funduszy strukturalnych pozwoli na opracowanie nowych metod terapeutycznych, które będą mogły być zastosowane w przyszłości w terapii przynajmniej niektórych chorób.  

Kraków 20.06.2009
Prof. dr hab. Józef Dulak
Koordynator Polskiej Platformy Biotechnologii
Zakład Biotechnologii Medycznej
Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ